Όλοι έχουμε ακούσει για κάποιον φίλο φίλου που έπαιξε πρώτη φορά στοίχημα και όχι απλώς πήγε ταμείο, αλλά έπιασε και τρελά λεφτά. Το αποδίδουμε, μάλιστα, στην τύχη του πρωτάρη – μια έκφραση που τη χρησιμοποιούμε συχνά στην καθημερινότητα, άλλοτε με έκπληξη και άλλοτε με πειραχτική διάθεση.
Αυτή η τύχη, όμως, είναι πραγματικό φαινόμενο ή μια βολική σύμπτωση που μας αρέσει να πιστεύουμε;
Πώς δημιουργήθηκε ο μύθος;
Όλο τον κόσμο να γυρίσεις, δύσκολα θα βρεις λαό που δεν πιστεύει στην τύχη του πρωτάρη. Η έκφραση, με τις παραλλαγές της, είναι παγκόσμια κι εξίσου παγκόσμια είναι η άγνοια για την προέλευσή της. Ποιος να ήταν, άραγε, εκείνος ο πρώτος τυχερός που ενέπνευσε τη δημιουργία της; Δεν θα μάθουμε ποτέ.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι, παντού, η λαϊκή σοφία αντιμετωπίζει τον αρχάριο ως κάποιον που δεν ξέρει τι κάνει, κι όμως το σύμπαν επιβραβεύει την απειρία του. Η έκφραση χρησιμοποιείται συχνά σε σχέση με παιχνίδια, τυχερά και μη, αλλά έχει επεκταθεί και σε άλλες πτυχές της καθημερινότητας. Πάρκαρε νέος οδηγός με τη μία σε θέση που τον έπαιρνε τσίμα-τσίμα;
Εννοείται ότι ήταν η τύχη του πρωτάρη!
Το ίδιο συμβαίνει και στο στοίχημα, όπου υπάρχει η νοοτροπία πως εκείνος που παίζει για πρώτη φορά έχει αυτόματα περισσότερες πιθανότητες να κερδίσει απ’ ό,τι ο μέσος παίκτης.
Είναι πραγματική αυτή η τύχη;
Δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη ότι υφίσταται η τύχη του αρχάριου. Έχουν, όμως, μελετηθεί οι λόγοι που εξηγούν γιατί πιστεύουμε στην ύπαρξή της. Πρώτος και καλύτερος, η επιλεκτική μνήμη. Θυμόμαστε τις πρώτες επιτυχίες πολύ πιο εύκολα από τις μετέπειτα αποτυχημένες προσπάθειες, κι έτσι η μνήμη μας μάς λέει μια ιστορία πιο
βολική από την πραγματικότητα.
Και μετά έρχεται το cognitive bias (προκατάληψη επιβεβαίωσης) και συντηρεί την εντύπωση. Όταν ακούμε ένα ακόμη περιστατικό που ταιριάζει σε αυτό που ήδη πιστεύουμε, η πίστη μας εδραιώνεται. Κάπως έτσι επιβιώνει ο μύθος.
Τι ρόλο παίζουν οι πιθανότητες
Στα παιχνίδια τύχης, η πιθανότητα επιτυχίας δεν αλλάζει επειδή κάποιος είναι πρωτάρης. Η ρουλέτα, το ζάρι ή το στοίχημα δεν γνωρίζουν αν είναι η πρώτη ή η χιλιοστή φορά που παίζεις. Υπάρχει, όμως, κάτι που διαφοροποιεί τον άπειρο από τον έμπειρο παίκτη: η ψυχολογία και η συμπεριφορά του στο παιχνίδι.
Ο αρχάριος συνήθως παίζει χωρίς να έχει υψηλές προσδοκίες. Δεν έχει χάσει χρήματα στο παρελθόν, άρα δεν κουβαλάει το άγχος και τον φόβο της ήττας. Κάνει επιλογές πιο αυθόρμητα και, κάποιες φορές, αυτή η χαλαρή προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει σε πιο τυχερά αποτελέσματα.
Ένας πρωτάρης είναι πιο πιθανό να παίξει μονό στοίχημα ή μια δυάδα παρά να ρισκάρει με ένα φιλόδοξο παρολί. Προτιμώντας τα πιο απλά σημεία, αυξάνει έμμεσα τις πιθανότητες να του κάτσει το δελτίο.
Η παγίδα μετά την τύχη του πρωτάρη
Πρόσφατη μελέτη της συμπεριφοράς άνω των 46.000 παικτών από 10 χώρες έδειξε ότι όσοι είχαν θετικά αποτελέσματα στα πρώτα τους στοιχήματα εμφάνιζαν μετά αυξημένη
δραστηριότητα, παίζοντας πιο συχνά και ποντάροντας περισσότερα χρήματα.
Εδώ ακριβώς είναι η παγίδα: η πρώτη επιτυχία κάνει τον παίκτη να πιστεύει ότι έχει ανεπτυγμένο ένστικτο ή το κοκαλάκι της νυχτερίδας. Αυτή η σιγουριά τον ωθεί να παίζει πιο
επιθετικά, πιο ριψοκίνδυνα και με μεγαλύτερα πονταρίσματα.
Τα χαμένα δελτία που ακολουθούν δεν είναι κάποιο παιχνίδι της μοίρας. Είναι απλώς το αποτέλεσμα της παραπλανητικής αυτοπεποίθησης που γεννήθηκε από μια τυχαία πρώτη νίκη.
Πώς το βλέπουν οι έμπειροι παίκτες;
Όσοι παίζουν χρόνια στοίχημα θα σου πουν ότι το κουπόνι ΟΠΑΠ το κερδίζουν η πειθαρχία και η μέθοδος, όχι το ένστικτο. Και θα έχουν δίκιο. Τα δεδομένα από χιλιάδες παιχνίδια δείχνουν ότι η περίφημη «τύχη του πρωτάρη» εξισορροπείται πολύ γρήγορα.
Όσο ωραίος και να είναι ο μύθος, η πραγματικότητα μάς λέει ότι χωρίς ανάλυση, ενημέρωση και σωστή διαχείριση δεν θα πας μακριά. Η πρώτη νίκη μπορεί να είναι εντυπωσιακή, αλλά στο τέλος οι πιθανότητες ευνοούν εκείνον που παίζει με στρατηγική και ξέρει τι να περιμένει.
