Ψυχοσάββατο στο Ζαπάντι Αγρινίου, με τιμή στους ευσεβώς κοιμηθέντες Χριστιανούς στον Κοιμητηριακό Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, έναν βυζαντινό ναό με ιστορία αιώνων.
Στο Ζαπάντι, στο Δημοτικό Διαμέρισμα Μεγάλη Χώρα του Δήμου Αγρινίου, όχι μακρυά απ΄την πόλη του Αγρινίου, βρίσκεται ο Κοιμητηριακός Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του 4ου-6ου αι. μ.Χ..Στην σημερινή του μορφή αποτελείται από μια στενόμακρη αίθουσα (18.20 x 8.50) μέτρα, που έχει στην ανατολική πλευρά μεγάλη ημικυκλική αψίδα απλωμένη σ’ όλο σχεδόν το πλάτος του ναού. Σε χρονική περίοδο που δεν είναι εύκολο να καθοριστεί, ίσως από τον 9ο μ.Χ. αιώνα και ύστερα, εγκαλείφτηκαν τα πλαϊνά κλίτη και χτίστηκαν τα μεγάλα τοξωτά ανοίγματα στις πεσσοστοιχίες των μακριών πλευρών. Ανοίχτηκαν νεότερα παράθυρα και θύρες εξόδου.
Στο δεύτερο μισό του 13ου μ.Χ. αιώνα, αντικαταστάθηκε η ξύλινη στέγη με χτιστή κυλινδρική καμάρα. Ο Θ. Χαβέλλας αναφέρει στην Ιστορία των Αιτωλών, ότι η εν λόγω επισκευή έγινε από την Άννα σύζυγο του Δεσπότη της Ηπείρου Νικηφόρου (1271-1296) μ.Χ. . Φαίνεται ότι τον 16ο αιώνα ο ναός αγιογραφήθηκε.
Ο δυτικός τοίχος ήταν ζωγραφισμένος με σκηνές από τους κολασμένους της Δευτέρας Παρουσίας. Στο λιθόκτιστο τέµπλο σώζονται δυο εξαίρετες αγιογραφίες των κορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου και παράπλευρα της Αγίας Μαρίνας , που χρονολογούνται την ίδια εποχή.
Από το σχεδιασμό, τα χρώματα και την τεχνική της φωτοσκίασης, είναι φανερό πως βρισκόμαστε μπροστά σε αξιόλογο καλλιτέχνη, απ’ αυτούς που συνεχίζουν τη βυζαντινή παράδοση. Ίσως το 1805 προσαρμόστηκε στο λιθόχτιστο τέμπλο του ναού ξύλινο νεότερο κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να μην φαίνεται η επιφάνεια του λίθινου. Το 1805 έγινε επέκταση του ναού προς τα δυτικά.
Έτσι γκρεμίστηκε ο μέχρι τότε τοιχογραφημένος δυτικός τοίχος και χτίστηκε νάρθηκας μήκους 5.50 μ. προς τα δυτικά.
Ο κυλινδρικός θόλος της στέγης, αντικαταστάθηκε με ξύλινο ταβάνι. Πάνω από τη νέα δυτική είσοδο κατασκευάστηκε λίθινο καλαίσθητο καμπαναριό από αυτά που κατασκεύαζαν στην περιοχή ηπειρώτες μαστόροι.
Τα πληροφοριακά στοιχεία αντλήθηκαν από τις σ. 170-172 του πονήματος του αείμνηστου καθηγητή Αθανάσιου Παλιούρα, Βυζαντινή Αιτωλοακαρνανία, Εκδόσεις Ίφιτος, Αγρίνιο 2004.
Μνεία πάντων τῶν ἀπ ̓ αἰῶνος κοιμηθέντων εὐσεβῶς Χριστιανῶν. Αιωνία η Μνήμη!
Συντάκτης της εν λόγω δημοσίευσης, έρευνα και πνευματικά δικαιώματα ©: Αλέξιος Γ. Κατεφίδης, εκπαιδευτικός, τέως υποδιευθυντής του Ελληνικού Λυκείου Νυρεμβέργης.
