Άνοιξε η συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση μετά το πρόσφατο διάγγελμα που έκανε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στο οποίο περιλαμβάνονταν και το ζήτημα της μονιμότητας στο Δημόσιο.
Η κυβέρνηση συνδέει άρρηκτα το θέμα με την ανάγκη για ένα «αποτελεσματικό και αξιολογούμενο» κράτος, ενώ τα συνδικάτα φοβούνται ότι ανοίγει η πόρτα για απολύσεις και για μεταφορά της εργασιακής ανασφάλειας του ιδιωτικού τομέα και στο Δημόσιο. Την ίδια στιγμή από την πλευρά τους οι δημόσιοι υπάλληλοι τονίζουν πως η εξαγγελία του Πρωθυπουργού αποτελεί κλασσικό παράδειγμα θεσμικού λαϊκισμού και συνειδητού αποπροσανατολισμού.
Για τους ίδιους τους υπαλλήλους, το διακύβευμα είναι αν θα συνεχίσουν να νιώθουν ότι διατηρούν μια σταθερή, μακροπρόθεσμη σχέση εργασίας ή αν θα ζουν με την απειλή ότι μια κακή αξιολόγηση μπορεί να οδηγήσει στην ανεργία. Τα συνδικάτα ήδη ετοιμάζουν κινητοποιήσεις υποστηρίζοντας ότι η «αξιολόγηση» μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο πειθάρχησης και πολιτικών διώξεων.
Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη πλευρά, καθώς μεγάλο μέρος της κοινωνίας βλέπει θετικά ένα σύγχρονο Δημόσιο όπου η απόδοση θα πρέπει να έχει και συνέπειες και η μονιμότητα να μην προστατεύει τους απολύτως ακατάλληλους, με τις παθογένειες του συστήματος να είναι ριζωμένες βαθιά και να χρειάζονται γενναίες τομές, όπως αυτές που θέλει να κάνει η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Το δίπολο «προστασία από αυθαιρεσία» Vs «λογοδοσία κι αποτελεσματικότητα» αναμένεται να αποτελέσει έναν από τα βασικά πεδία κοινωνικού και πολιτικού διαλόγου την επόμενη περίοδο.
Από την πλευρά τους οι δημόσιοι υπάλληλοι δίνουν έμφαση στο ότι η αξιολόγηση προβλέπεται ήδη από το Σύνταγμα και τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα, όπως και η δυνατότητα απόλυσης επίορκων ή αποδεδειγμένα ανεπαρκών υπαλλήλων.
Η Πρόεδρος του Νομαρχιακού τμήματος της ΑΔΕΔΥ, Βάσω Νταουσάνη, μιλώντας για το θέμα στη «Συνείδηση» επεσήμανε:
Η Βάσω Νταουσάνη
«Η εξαγγελία του Πρωθυπουργού για άρση της μονιμότητας στο δημόσιο με πρόσχημα την αξιολόγηση αποτελεί κλασσικό παράδειγμα θεσμικού λαϊκισμού και συνειδητού αποπροσανατολισμού.
Δεν μας ξαφνιάζει, γιατί το 2013 σαν υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης απέλυσε περίπου 11.000 δημόσιους υπαλλήλους, δημοτικούς αστυνομικούς και σχολικούς φύλακες.
Η αξιολόγηση προβλέπεται ήδη από το Σύνταγμα και τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα, όπως και η δυνατότητα απόλυσης επίορκων ή αποδεδειγμένα ανεπαρκών υπαλλήλων. Δεν είναι αξιόπιστο να λες ότι θες αξιολόγηση και άρση της μονιμότητας και την υπάλληλο που συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ να την πηγαίνεις στο πρωτόκολλο.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η μονιμότητα, αλλά η πολιτική επιλογή της κυβέρνησης να μην εφαρμόζει την αξιοκρατία, να μην προχωρά σε κρίσεις στελεχών εδώ και πάνω από μια δεκαετία και να διατηρεί ένα δημόσιο υποστελεχωμένο, απαξιωμένο, υπεχρηματοδοτημένο και με πελατειακές σχέσεις.
Η στοχοποίηση των δημόσιων υπαλλήλων συνεχίζεται την ώρα που οι εργαζόμενοι στο δημόσιο αμείβονται με τους χαμηλότερους μισθούς στην Ευρώπη, οι υπηρεσίες λειτουργούν με τεράστιες ελλείψεις προσωπικού και κρίσιμες λειτουργίες του κράτους παραδίδονται σταδιακά σε ιδιώτες και golden boys.
Έτσι, αποφεύγεται σκόπιμα η ουσιαστική συζήτηση για την ακρίβεια, την φτωχοποίηση των εργαζομένων και για τα σοβαρά σκάνδαλα κακοδιαχείρισης, όπως το τελευταίο αυτό του ΟΠΕΚΕΠΕ, που ανάδειξε τις πελατειακές σχέσεις και την κατασπατάληση δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων.
Επίσης, αποφεύγεται η συζήτηση για σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία κρίσιμων υποδομών, όπως για παράδειγμα στο αεροδρόμιο, στο σιδηροδρομικό δίκτυο που αποκαλύπτουν τις συνέπειες της ιδιωτικοποίησης και της έλλειψης ουσιαστικού κρατικού ελέγχου.
Μετά από περισσότερα από 10 χρόνια μνημονίων και θυσιών η χώρα δεν βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση. Οι δημόσιες υπηρεσίες παραμένουν αποδυναμωμένες, οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται και η εργασία γίνεται όλο και πιο επισφαλής. Τα εργατικά ατυχήματα, συχνά θανατηφόρα, αυξάνονται σαν αποτέλεσμα της εντατικοποίησης της εργασίας, της έλλειψης ελέγχων και της δραματικής υποστελέχωσης κρίσιμων μηχανισμών, όπως για παράδειγμα της Επιθεώρησης Εργασίας.
Η μονιμότητα δεν είναι προνόμιο, ούτε ασπίδα ατιμωρησίας, είναι θεσμική εγγύηση ανεξαρτησίας της δημόσιας διοίκησης και προστασία του δημόσιου συμφέροντος από κομματικές και επιχειρηματικές παρεμβάσεις. Χωρίς αυτή το κράτος μετατρέπεται σε λάφυρο της εκάστοτε εξουσίας και οι πολίτες σε πελάτες.
Αν η κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικές μεταρρυθμίσεις ας πάψει να διασύρει την δημόσια διοίκηση και ας αναλάβει την ευθύνη για τη διάλυση των υπηρεσιών, τους άθλιους μισθούς, την υποστελέχωση, την υποχρηματοδότηση, την έλλειψη ασφάλειας στους χώρους εργασίας και την συστηματική ιδιωτικοποίηση του κράτους. Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν είναι το πρόβλημα, αλλά τα προβλήματα είναι αλλού και η κυβέρνηση δεν θέλει να δώσει λύσεις».
Τι ισχύει σήμερα για απολύσεις Δημοσίων Υπαλλήλων
Σήμερα, η απόλυση μόνιμων δημοσίων υπαλλήλων επιτρέπεται κυρίως για σοβαρούς πειθαρχικούς λόγους (π.χ. παράβαση καθήκοντος, αναξιοπρεπής συμπεριφορά, ποινικά αδικήματα) ή αυτοδίκαια λόγω ορίου ηλικίας/συνταξιοδότησης (67ο έτος). Το πειθαρχικό δίκαιο έχει γίνει αυστηρότερο για την απομάκρυνση όσων διώκονται.
Βασικές Περιπτώσεις Απόλυσης Δημοσίων Υπαλλήλων:
- Πειθαρχικά Παραπτώματα: Παράβαση υπαλληλικού καθήκοντος, άρνηση αναγνώρισης του Συντάγματος, ανάρμοστη συμπεριφορά, χρησιμοποίηση της θέσης για ιδιωτικό όφελος, αδικαιολόγητη αποχή από τα καθήκοντα.
- Αυτοδίκαιη Απόλυση (Ηλικία): Οι δημόσιοι υπάλληλοι απολύονται αυτοδίκαια από την υπηρεσία με τη συμπλήρωση του 67ου έτους της ηλικίας τους.
- Ποινικές Διώξεις: Η ύπαρξη σοβαρής ποινικής δίωξης μπορεί να οδηγήσει σε αργία και εν τέλει σε απόλυση.
- Υποχρεωτική Αναστολή: Κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής αναστολής λειτουργίας επιχειρήσεων/υπηρεσιών, οι απολύσεις θεωρούνται άκυρες
- Μετακινήσεις: Υπάλληλοι που προσλήφθηκαν χωρίς αξιολόγηση ενδέχεται να μετακινηθούν σε υπηρεσίες με ανάγκες, χωρίς να απολυθούν.
Το νομικό πλαίσιο εστιάζει στην προστασία του κύρους της δημόσιας διοίκησης, επιτρέποντας την απομάκρυνση προσωπικού που παραβιάζει θεμελιώδεις υποχρεώσεις.
Κωνσταντίνος Χονδρός – Εφημερίδα «Συνείδηση»
