Προβληματισμός δημιουργείται ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής του νέου μέτρου που προβλέπει την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Social Media) για παιδιά κάτω των 15 ετών, καθώς τίθεται το ερώτημα με ποιον τρόπο οι πλατφόρμες θα κάνουν το έλεγχο της ηλικίας.
Το σχετικό νομοσχέδιο, που υπερψηφίστηκε την προηγούμενη εβδομάδα από την Ολομέλεια της Βουλής και προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ από την 01 η .01.27, έχει ως στόχο την προστασία των παιδιών από τους κινδύνους του ψηφιακού περιβάλλοντος. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία κινείται προς θετική κατεύθυνση ως προς τις προθέσεις της, εκφράζονται, όπως προαναφέραμε, σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη και να επιφέρει και τα ουσιαστικά αποτελέσματα που αναμένουμε.
Στο επίκεντρο του προβληματισμού βρίσκεται κυρίως η απουσία επαρκών ασφαλιστικών δικλείδων που θα εμποδίζουν τα παιδιά να δημιουργούν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιώντας διαφορετική ηλικία από την πραγματική τους.
Παράλληλα, τίθεται και το ζήτημα της αποτελεσματικότητας άλλων «ευκολότερων» περιοριστικών μέτρων που έχουν ληφθεί, όπως αυτό της απαγόρευσης της χρήσης κινητών στα σχολεία, η οποία δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, παρότι είναι ευκολότερο από πρακτικής άποψης ζήτημα. Πόσο μάλλον το ζήτημα της πρόσβασης στις εφαρμογές των social media.
Η Επιστημονικά και Διοικητικά Υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας της ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας «ΟΔΥΣΣΕΑΣ» Dr. Αθανασία Δημητρίου, μιλώντας στη «Συνείδηση» για το θέμα, επεσήμανε:
Η Δρ. Αθανασία Δημητρίου
«Θεωρητικά ακούγεται κάτι πάρα πολύ καλό. Το ζήτημα όμως είναι ότι αυτοί που σχεδίασαν αυτό το νομοσχέδιο που υπερψηφίστηκε έχουν εντοπίσει τις ασφαλιστικές δικλείδες, όπου τα παιδιά κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στις πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Γιατί, νομίζω πως δεν υπάρχει κάποιος τέτοιος τρόπος. Δεν μπορεί δηλαδή καμία πλατφόρμα να ελέγξει ποιος κάθεται πίσω από την οθόνη και αν δίνει ψεύτικα στοιχεία ως προς την ηλικία, το φύλλο κλπ για να δημιουργήσει ένα προφίλ στο tik – tok, στο facebook, στο instagram ή σε άλλες πλατφόρμες.
Δεν μπορεί να ελεγχθεί αυτό με κανέναν τρόπο, διότι πίσω κρύβονται και άλλα ζητήματα που αφορούν στη λογική που διαθέτουν οι πλατφόρμες αυτές, στο τι θέλουν να επιτύχουν δηλαδή και στο τι θέλουν να κάνουν σχετικά με τα όρια της οικογένειας. Τα ζητήματα αυτά είναι ευρύτερα κοινωνικά, αλλά είναι από «μέσα». Άρα είναι μέτρο που ακούγεται πάρα πολύ καλό, θεωρητικό όμως, είναι εντελώς σουρεαλιστικό, δεν μπορεί να εφαρμοστεί.
Ακόμη και ένα μέτρο καθαρά πιο πρακτικό, όπως είναι η απαγόρευση των κινητών στα σχολεία, πάλι δεν έχει αποτελεσματικότητα. Ποιο παιδί δεν πάει με το κινητό του στο σχολείο; Αυτό συνεπώς δεν μπορεί να επιτευχθεί και να φέρει ένα εντελώς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Πρόκειται για ένα μέτρο, ώστε να μπορούμε να πούμε ότι εμείς διαθέτουμε πρόνοια, διότι βλέπουμε πολλές αυτοχειρίες, πολλές ποινικές συμπεριφορές από τους εφήβους, πολύ βία και ένταση στα παιδιά. Το μέτρο αυτό δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε ρεαλιστικό επίπεδο. Αν το παιδί μου δηλώσει πως είναι 18 ετών, ενώ δεν είναι και δηλώσει πως είναι κορίτσι ενώ είναι αγόρι, πως μπορεί να το ελέγξει η πλατφόρμα;
Στην υπόλοιπη Ευρώπη υπάρχουν κάποιες χώρες πολύ πίσω από εμάς και είναι επίσης και κάποιες χώρες που είναι πολύ προηγμένες σε σχέση με εμάς. Εμείς, η Ελλάδα δηλαδή, αντιγράφουμε κάποια μοντέλα, που αφορούν θέματα ψυχικής υγείας από τις προηγμένες χώρες, τα οποία όμως δεν διαθέτουμε την απαραίτητη «μαγιά» για να το εφαρμόσουμε. Συνεπώς, σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες έγιναν πολύ σημαντικά πράγματα για την πρόληψη, την ψυχική υγεία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που δεν έχουν γίνει στην Ελλάδα».
Οι απαιτήσεις της κυβέρνησης για τον έλεγχο της ηλικίας
Στη φάση της τεχνικής προετοιμασίας περνά η εφαρμογή του ηλικιακού ορίου πρόσβασης στα social media , με την κυβέρνηση να ζητά από τις πλατφόρμες συγκεκριμένα σχέδια, λειτουργικές λύσεις επαλήθευσης ηλικίας και σαφή κατανομή ευθυνών πριν από την 1η Ιανουαρίου 2027. Οι εταιρείες θα πρέπει να παρουσιάσουν στις αρχές Δεκεμβρίου τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμόσουν τον νόμο 5350/2026, καλύπτοντας τόσο τις νέες εγγραφές όσο και τους υφιστάμενους χρήστες.
Το κεντρικό μήνυμα προς τις εταιρείες είναι ότι έχουν ευελιξία ως προς την τεχνολογία που θα επιλέξουν, αλλά οφείλουν να αποδείξουν ότι αυτή εξασφαλίζει ουσιαστική συμμόρφωση. Η απλή καταχώριση ημερομηνίας γέννησης από τον χρήστη δεν θεωρείται επαρκής, ενώ οι λύσεις θα πρέπει να συνδυάζουν αποτελεσματικό έλεγχο, προστασία προσωπικών δεδομένων και δυνατότητα διόρθωσης σφαλμάτων.
Έλεγχος και στους λογαριασμούς που λειτουργούν ήδη
Η απαίτηση επαλήθευσης δεν περιορίζεται στους χρήστες που θα δημιουργήσουν λογαριασμό μετά την έναρξη ισχύος του ορίου. Η κυβέρνηση ζητά από τις πλατφόρμες να εξηγήσουν πώς θα εντοπίζουν και θα εμποδίζουν την πρόσβαση παιδιών κάτω από το ηλικιακό όριο τα οποία χρησιμοποιούν ήδη τις υπηρεσίες τους, συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν δηλώσει ανακριβή ημερομηνία γέννησης.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο η προσθήκη ενός ακόμη βήματος κατά την εγγραφή, αλλά η κάλυψη και της υφιστάμενης βάσης χρηστών. Στο ίδιο πλαίσιο, οι εταιρείες καλούνται να αντιμετωπίσουν προβλέψιμες μεθόδους παράκαμψης και να τεκμηριώσουν την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών τους με αποτελέσματα δοκιμών.
Ταυτόχρονα, θα πρέπει να προβλέπουν διαδικασίες για τις περιπτώσεις λανθασμένης επαλήθευσης, ώστε χρήστες που δικαιούνται πρόσβαση να έχουν δυνατότητα διόρθωσης του σφάλματος και προσβάσιμες εναλλακτικές. Η κυβερνητική απαίτηση συνδέει έτσι τον περιορισμό της πρόσβασης των μικρότερων παιδιών με την αποφυγή αδικαιολόγητων αποκλεισμών.
Κωνσταντίνος Χονδρός – Εφημερίδα «Συνείδηση»
Πηγή: Αιτωλοακαρνανία: Social Media και ανήλικοι – Ερωτηματικά για την εφαρμογή του νέου μέτρου
